Większość absolwentów ma pewne wyobrażenie o tym, co może im zaoferować duży, znany pracodawca, choćby dlatego, że pracodawcy owi bardzo to podkreślają w swoich ogłoszeniach o pracę. Do najczęściej wymienianych korzyści pewnie trafiłyby między innymi takie:

• rozpoznawalny wpis w CV
• możliwość rozwoju i awansu
• stabilność
• dostęp do szkoleń
• itp

Rzeczywista wartość co najmniej niektórych z tych korzyści jest dyskusyjna, ale nawet abstrahując od tego warto wiedzieć o pewnych konsekwencjach pracy w takiej firmie, o których od pracodawcy się nie dowiemy. Ciekawie na ten temat pisze Paul Graham w eseju You Weren’t Meant to Have a Boss. Polecam Wam lekturę całości, a dla tych, którzy mają mało czasu, przedstawiam skrócone rozumowanie.

Otóż ludzie są ewolucyjnie przystosowani do pracy w małych kilku-, kilkunastoosobowych grupach. Firmy rozumieją, że ludzie nie mogą pracować w grupach liczących na przykład setki czy tysiące ludzi (a taki na przykład HP zatrudnia 156.000 pracowników) i dlatego organizują ich tak, by pracowali w takich właśnie niewielkich zespołach. Na razie wszystko jest ok. Ale aby zachować kontrolę nad działaniami swoich pracowników, w każdej grupie powoływany jest szef, a następnie grupy są układane w hierarchię - strukturą przypominającą drzewo - w której szef jest węzłem do którego “jest przymocowany” jego cały zespół.

I teraz: w grupie nadrzędnej (zespole “szefów” mających wspólnego kierownika) szef nie jest zwykłym pracownikiem - tylko reprezentuje cały zespół. Przykładowa grupa dziesięciu współpracujących szefów to nie jest zwyczajny zespół dziesięciu osób. To jest raczej “zespół zespołów”.

Żeby ta grupa szefów mogła normalnie funkcjonować, to cały zespół szefa powinien się zachowywać jak… jeden człowiek. Oczywiście nigdy tak się w rzeczywistości nie dzieje, ale w konsekwencji pojawia się naturalna tendencja do ograniczania swobody poszczególnych członków zespołów i ograniczania ich inicjatywy. Tendencja ta wzrasta - a stopień swobody pracownika maleje - ze wzrostem firmy. Dlatego jest wyczuwalna różnica pomiędzy pracą w firmie mającej powiedzmy 100 pracowników a takiej mającej 10.000 pracowników i to nawet wtedy, gdy w obu pracuje się w np. dziesięcioosobowym zespole!

Problemy ten dotyka oczywiście w największym stopniu pracowników, którzy muszą wykonywać kreatywną, niepowtarzalną pracę, wymagającą wdrażania nowych pomysłów, rozwiązań i technologii - w szczególności programistów. Praca w dużej firmie narzuca na nich ograniczenia związane z koordynacją prac z innymi zespołami, dostosowywaniem się do istniejących interfejsów i aplikacji, realizowaniem celów określonych w strategii (na którą szeregowy pracownik ani jego szef, ani szef jego szefa, ani… nie ma zbytniego wpływu), przestrzegania różnych standardów, używanie narzuconych narzędzi, języków, bibliotek itp.

Jak myślicie, jakie to ma konsekwencje? Dla inicjatywy? Dla kreatywności? Dla pasji? Dla frajdy? Dla zdobywanych umiejętności? Dla długoterminowego rozwoju? Dla jakości życia?

Jeśli masz podejrzenia, że umieściłem ten wpis w niecnym celu namówienia do przyjścia do mojej - małej - firmy, to tak, masz rację :D. Wciąż możesz zostać częścią dziesięcioosobowego zespołu, który nie jest w żadnej hierarchicznej strukturze i może się cieszyć pełnią swobody :).